व्हर्च्युअल रिॲलिटी (VR) म्हणजे संगणक तंत्रज्ञानाचा वापर करून एक आभासी वातावरण तयार करणे. पारंपरिक युझर इंटरफेसच्या विपरीत, VR वापरकर्त्याला एका प्रत्यक्ष अनुभवात सामील करते. स्क्रीनवर पाहण्याऐवजी, वापरकर्ता ३डी जगात पूर्णपणे मग्न होतो आणि त्याच्याशी संवाद साधू शकतो. दृष्टी, श्रवण, स्पर्श आणि अगदी गंध यांसारख्या शक्य तितक्या सर्व इंद्रियांचे अनुकरण करून, संगणक या कृत्रिम जगाचा द्वारपाल बनतो.
व्हर्च्युअल रिॲलिटी आणि ऑगमेंटेड रिॲलिटी या एकाच नाण्याच्या दोन बाजू आहेत. तुम्ही ऑगमेंटेड रिॲलिटीला, वास्तविक जगाशी संबंध असलेली व्हर्च्युअल रिॲलिटी समजू शकता: ऑगमेंटेड रिॲलिटी वास्तविक वातावरणात मानवनिर्मित वस्तूंचे अनुकरण करते; तर व्हर्च्युअल रिॲलिटी एक असे कृत्रिम वातावरण तयार करते, ज्यात वास्तव्य करता येते.
ऑगमेंटेड रिॲलिटीमध्ये, संगणक कॅमेऱ्याची स्थिती आणि दिशा निश्चित करण्यासाठी सेन्सर्स आणि अल्गोरिदम वापरतात. त्यानंतर ऑगमेंटेड रिॲलिटी कॅमेऱ्याच्या दृष्टिकोनातून दिसणारे ३डी ग्राफिक्स प्रस्तुत करते, ज्यामध्ये वापरकर्त्याच्या वास्तविक जगाच्या दृश्यावर संगणकाने तयार केलेल्या प्रतिमा आच्छादित केल्या जातात.
व्हर्च्युअल रिॲलिटीमध्ये, संगणक अशाच प्रकारचे सेन्सर्स आणि गणित वापरतात. मात्र, प्रत्यक्ष भौतिक वातावरणात खरा कॅमेरा लावण्याऐवजी, वापरकर्त्याच्या डोळ्यांची स्थिती एका आभासी वातावरणात निश्चित केली जाते. जर वापरकर्त्याचे डोके हलले, तर प्रतिमा त्यानुसार प्रतिसाद देते. आभासी वस्तूंना वास्तविक दृश्यांसोबत जोडण्याऐवजी, VR वापरकर्त्यांसाठी एक आकर्षक आणि संवादात्मक जग निर्माण करते.
व्हर्च्युअल रिॲलिटी हेड-माउंटेड डिस्प्ले (HMD) मधील लेन्स, डिस्प्लेद्वारे तयार केलेल्या प्रतिमेवर वापरकर्त्याच्या डोळ्यांच्या अगदी जवळ लक्ष केंद्रित करू शकतात. प्रतिमा सोयीस्कर अंतरावर असल्याचा भास निर्माण करण्यासाठी, या लेन्स स्क्रीन आणि पाहणाऱ्याच्या डोळ्यांच्या मध्ये ठेवलेल्या असतात. हे VR हेडसेटमधील लेन्सद्वारे साध्य केले जाते, ज्यामुळे स्पष्ट दृष्टीसाठी आवश्यक असलेले किमान अंतर कमी होण्यास मदत होते.
