Infragyzyl optika

Infragyzyl optika optikanyň bir pudagydyr, ol infragyzyl (IR) şöhlesini öwrenmek we manipulýasiýa etmek bilen meşgullanýar, bu bolsa görünýän ýagtylykdan has uzyn tolkun uzynlyklaryna eýe bolan elektromagnit şöhlelenmedir. Infragyzyl spektr tolkun uzynlyklaryny takmynan 700 nanometrden 1 millimetre çenli uzadýar we ol birnäçe kiçi sebitlere bölünýär: ýakyn infragyzyl (NIR), gysga tolkunly infragyzyl (SWIR), orta tolkunly infragyzyl (MWIR), uzyn tolkunly infragyzyl (LWIR) we uzak infragyzyl (FIR).

Infragyzyl optika dürli ugurlarda köp sanly ulanylyşa eýedir, şol sanda:

1. Termal suratlandyrmaInfragyzyl optika termal surata düşüriş kameralarynda we enjamlarynda giňden ulanylýar, bu bolsa bize obýektlerden we daşky gurşawdan çykýan ýylylyk çykaryşlaryny görmäge we ölçäp bermäge mümkinçilik berýär. Munuň gijeki görüşde, howpsuzlykda, senagat barlaglarynda we lukmançylyk surata düşürişlerinde ulanylyşlary bar.
2. SpektroskopiýaInfragyzyl spektroskopiýa maddalaryň molekulýar düzümini seljermek üçin infragyzyl şöhle ulanýan usuldyr. Dürli molekulalar belli bir infragyzyl tolkun uzynlyklaryny siňdirýär we çykarýar, bu bolsa nusgalardaky birleşmeleri kesgitlemek we mukdaryny kesgitlemek üçin ulanylyp bilner. Munuň himiýada, biologiýada we materialşynaslykda ulanylyşy bar.
3. Uzakdan duýmakInfragyzyl datçikler Ýeriň ýüzü we atmosferasy barada maglumat toplamak üçin uzakdan zondlamak programmalarynda ulanylýar. Bu, esasanam, daşky gurşawyň gözegçiliginde, howa çaklamalarynda we geologik barlaglarda peýdalydyr.
4. AragatnaşykInfragyzyl aragatnaşyk infragyzyl uzakdan dolandyryş ýaly tehnologiýalarda, enjamlar arasynda maglumat geçirmekde (meselem, IrDA) we hatda gysga aralykly simsiz aragatnaşyk üçin hem ulanylýar.
5. Lazer tehnologiýasyInfragyzyl lazerleriň lukmançylyk (hirurgiýa, diagnostika), materiallary gaýtadan işlemek, aragatnaşyk we ylmy barlaglar ýaly ugurlarda ulanylyşy bar.
6. Goranmak we howpsuzlykInfragyzyl optika nyşanalary anyklamak, raketalary dolandyrmak we razwedka ýaly harby ulanylyşlarda, şeýle hem raýat howpsuzlyk ulgamlarynda möhüm rol oýnaýar.
7. AstronomiýaInfragyzyl teleskoplar we detektorlar esasan infragyzyl spektrde şöhle saçýan asman jisimlerini synlamak üçin ulanylýar, bu bolsa astronomlara görünýän ýagtylykda başgaça görünmeýän hadysalary öwrenmäge mümkinçilik berýär.

Infragyzyl optika infragyzyl şöhleni dolandyryp bilýän optiki bölekleriň we ulgamlaryň dizaýnyny, öndürilişini we ulanylyşyny öz içine alýar. Bu bölekleriň arasynda linzalar, aýnalar, süzgüçler, prizmalar, şöhle bölüjiler we detektorlar bar, bularyň hemmesi gyzyklanma bildirilýän infragyzyl tolkun uzynlyklary üçin optimizirlenendir. Infragyzyl optika üçin amatly materiallar köplenç görünýän optikada ulanylýan materiallardan tapawutlanýar, sebäbi ähli materiallar infragyzyl şöhle üçin açyk däl. Umumy materiallara germanium, kremniý, sink selenidi we dürli infragyzyl geçiriji aýnalar girýär.

Gysgaça aýdylanda, infragyzyl optika garaňkyda görmek ukybymyzy gowulandyrmakdan başlap, çylşyrymly molekulýar gurluşlary seljermäge we ylmy barlaglary ösdürmäge çenli dürli amaly ulanylyşlary bolan köpugurly ugurdyr.