Aberracjaodnosi się do odchylenia między rzeczywistym obrazem tworzonym przez układ optyczny a obrazem idealnym; jest to nieuniknione zjawisko w projektowaniu układów optycznych.
Obiektywy o różnych ogniskowych wykazują znaczne różnice w rodzajach i przejawach aberracji ze względu na różnice w kącie widzenia, wymaganiach dotyczących krzywizny soczewki i budowie fizycznej.
Poniżej przedstawiono specyficzne objawy kilku powszechnych typów aberracji, które różnią się w zależności od ogniskowej:
1.Zniekształcenie
Związek między zniekształceniem a zmianami ogniskowej jest bezpośredni i oczywisty. Przy krótkich ogniskowych obiektywy są podatne na dystorsję beczkowatą, której stopień rośnie wraz ze zmniejszaniem ogniskowej; przy długich ogniskowych obiektywy mogą wykazywać dystorsję poduszkowatą, choć jej skala jest zazwyczaj niewielka; a przy ogniskowych 85 mm i większych dystorsja staje się praktycznie niezauważalna.
2.Aberracja sferyczna
Aberracja sferyczna jest odwrotnie proporcjonalna do sześcianu ogniskowej; innymi słowy, im krótsza ogniskowa, tym wyraźniejsza aberracja. Dlatego obiektywy o krótkiej ogniskowej i małych ogniskowych są bardziej podatne na aberrację sferyczną, która objawia się głównie znaczną różnicą między ogniskami w centrum a krawędziami, tworząc wyraźne, rozmyte, okrągłe plamy.
Efekt ten jest jeszcze poważniejszy w warunkach dużej przysłony. Chociaż aberracja sferyczna maleje stosunkowo wraz ze wzrostem ogniskowej, problemy mogą nadal występować przy użyciu dużych przysłon.
Aberracje zmieniają się w zależności od ogniskowej
3.Aberracja śpiączki
Koma jest funkcją pola widzenia, która jest odwrotnie proporcjonalna do ogniskowej: im krótsza ogniskowa, tym szersze pole widzenia.
Dlatego też, duże pole widzeniaobiektywy o krótkiej ogniskowejskutkuje dużym kątem padania promieni poza osią, co powoduje znaczną komę, która objawia się jako przypominający kometę ogon na obrazie punktowego źródła światła; podczas gdy obiektywy o długiej ogniskowej mają małe pole widzenia i stosunkowo małą komę.
4.Astygmatyzm
Astygmatyzm jest funkcją pola widzenia i zazwyczaj występuje podczas fotografowania szerokokątnego. W obiektywach szerokokątnych o krótkich ogniskowych promienie światła przechodzące daleko od osi optycznej przechodzą przez asymetryczne powierzchnie. Może to prowadzić do różnic w ogniskowych płaszczyzny południkowej i strzałkowej, przez co obraz wydaje się rozmyty w jednym kierunku, a jednocześnie pozostaje stosunkowo ostry w drugim.
Z kolei teleobiektywy są mniej podatne na astygmatyzm, ponieważ promienie światła w polu widzenia przebiegają bliżej osi optycznej.
5.Krzywizna pola
Krzywizna pola widzenia odnosi się do tendencji płaszczyzny obrazu do naturalnego zakrzywienia, zjawiska szczególnie widocznego w obiektywach o krótkiej ogniskowej. Obiektywy szerokokątne charakteryzują się dużym kątem padania światła na krawędzi pola widzenia, a optymalna płaszczyzna ogniskowa jest ewidentnie zakrzywiona, co może powodować, że środek i krawędź obrazu nie będą jednocześnie ostre.
Objawy różnych typów aberracji
6.Chromatycznyaaberracja
Aberracja chromatyczna objawia się przede wszystkim tym, że światło o różnych długościach fali skupia się w różnych punktach – zjawisko to ma złożony związek z ogniskową. Różnice we współczynniku załamania światła dla różnych długości fal powodują rozdzielenie się ognisk o różnych barwach (podłużna aberracja chromatyczna) lub zróżnicowanie powiększenia (boczna aberracja chromatyczna).
Obiektywy o krótkiej ogniskowejmają krótszą drogę optyczną i wykazują mniejszą aberrację chromatyczną, ale ze względu na szeroki kąt widzenia, są podatne na pojawianie się fioletowych lub zielonych obwódek na krawędziach.
Teleobiektywy mają długą drogę optyczną, co powoduje bardziej zauważalną aberrację chromatyczną. Objawia się ona fioletowymi lub zielonymi konturami wokół krawędzi ostrych obiektów, a aberracja chromatyczna rozkłada się równomiernie na całym obrazie. Fioletowe obwódki są szczególnie widoczne podczas fotografowania obiektów o wysokim kontraście.
Co więcej, wpływ zmian przysłony na kontrolę aberracji różni się w zależności od ogniskowej.
Na przykład przymknięcie przysłony obiektywu szerokokątnego może poprawić astygmatyzm i aberrację chromatyczną na krawędziach, ale poprawa zniekształceń jest nieznaczna; przymknięcie przysłony teleobiektywu może poprawić osiową aberrację chromatyczną i aberrację sferyczną, ale zwykle wymaga przymknięcia o 1–2 stopnie, aby uzyskać optymalną rozdzielczość i wyeliminować aberrację sferyczną.
Czas publikacji: 17 lipca 2026 r.

